Askerlik

Askerlik Muafiyeti ve "Çürük Raporu" Nedir? (2026)

Hızlı cevap

Halk arasında "çürük raporu" denilen belge, resmî adıyla "askerliğe elverişli değildir" kararıdır. Bu kararı, yetkili sağlık kuruluşunun sağlık kurulu, TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliğine göre verir ve karar Milli Savunma Bakanlığı onayıyla kesinleşir (7179 sK md.15). Süreç ücretsizdir. Sağlık dışında ise sınırlı muafiyet halleri vardır (şehit/malul yakını). Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; hastalık listesi içermez.

"Çürük raporu" ile "askerliğe elverişli değildir" aynı şey mi?

"Çürük raporu" bir halk tabiridir; kanun metninde yer almaz. Resmî karşılığı "askerliğe elverişli değildir" kararıdır ve yükümlünün askerlik hizmetini yapmaya sağlık yönünden elverişli olmadığını ifade eder. Yoklamada yükümlüler; askerliğe elverişli olanlar, geçici rahatsızlığı bulunanlar ve askerliğe elverişli olmayanlar olarak ayrılır (md.16).

Karar nasıl ve kim tarafından verilir?

Sağlık muayenesi önce aile hekimi ya da en yakın resmî sağlık kuruluşundaki hekim tarafından yapılır; burada karar verilemeyen yükümlüler yetkili sağlık kuruluna sevk edilir (md.15). "Askerliğe elverişli değildir" kararını vermeye yetkili makam, Sağlık Bakanlığınca belirlenen sağlık kuruluşunun sağlık kuruludur; değerlendirme TSK Sağlık Yeteneği Yönetmeliğindeki usul ve esaslara göre yapılır. Karar, Milli Savunma Bakanlığının onayıyla kesinleşir (md.15). Karara itiraz edilebilir; bu hâlde yükümlü yeniden muayeneye gönderilir (md.17).

Hangi sağlık durumunun bu karara yol açacağı, bu sayfada listelenmez. Değerlendirme tamamen yetkili sağlık kurulunca, ilgili yönetmelikteki tıbbi sınıflandırmaya göre yapılır. Kişisel durum için hekime ve askerlik şubesine başvurulmalıdır.

Muafiyet mi, erteleme mi?

İkisi farklıdır. Geçici rahatsızlık kalıcı bir muafiyet değil, süreli bir ertelemedir; rapor bitiminde yeniden muayene yapılır ve aynı rahatsızlıkla erteleme üç yıl sürerse elverişlilik kararı verilir (md.20). "Askerliğe elverişli değildir" kararı ise Bakanlık onayıyla kesinleşen kalıcı bir sağlık kararıdır. Erteleme halleri için Askerlik Tecili sayfasına bakın.

Sağlık dışı muafiyet halleri

Askerlik muafiyeti yalnızca sağlıkla sınırlı değildir; kanunda belirli hâller sayılır:

Şehit ve malul yakınları: Askerlik hizmetini yaparken hayatını kaybeden, gaipliğine karar verilen veya malul olanların yakınlarına (kardeşlerine) muafiyet hakkı tanınır; terörle mücadele kapsamındaki kayıplar için de hükümler vardır (md.42).
Askerlik çağının sona ermesi: Askerlik çağı, 41 yaşına girilen yılın ocak ayında biter (md.3). Bu bir "muafiyet maddesi" değil, yükümlülük çağının dolmasıdır.
Yurt dışında yaşayanlar: Bu bir muafiyet değildir; oturma/çalışma izniyle 35 yaşa kadar erteleme (md.38) ya da belirlenen bedeli ödeyerek dövizle askerlik (md.39) söz konusudur.

Süreç ücretli mi?

Hayır. Yoklama ve kapsamındaki sağlık muayenelerinden ücret veya katkı payı alınmaz (md.15). Memuriyet mahalli dışındaki yetkili sağlık kuruluna gitmesi zorunlu olan yükümlünün harcırahı 6245 sayılı Harcırah Kanununa göre ödenir; yani masraf yükümlüye yüklenmez. Askerlikte bir bedel ödemesi yalnızca bedelli ve dövizle askerlik seçeneklerinde vardır.

Sık sorulan sorular

'Çürük raporu' resmî bir terim mi?

Hayır. 'Çürük raporu' halk arasında kullanılan bir tabirdir; kanun metninde geçmez. Resmî ifade 'askerliğe elverişli değildir' kararıdır. Bu karar, yükümlünün askerlik hizmetini yapmaya sağlık yönünden elverişli olmadığını gösterir.

'Askerliğe elverişli değildir' kararını kim verir?

Karar, Sağlık Bakanlığınca belirlenen yetkili sağlık kuruluşunun sağlık kurulu tarafından, TSK/J.Gn.K./S.G.K. Sağlık Yeteneği Yönetmeliğindeki usul ve esaslara göre verilir (7179 sK md.15). Karar, Milli Savunma Bakanlığının onayıyla kesinleşir.

Sağlık muayenesi süreci nasıl işler?

Muayene önce kayıtlı olunan aile hekimi ya da en yakın resmî sağlık kuruluşundaki hekim tarafından yapılır. Burada karar verilemeyen yükümlüler yetkili sağlık kuruluna sevk edilir; nihai karar orada verilir (md.15). Karara itiraz edilebilir; itiraz hâlinde yükümlü yeniden muayeneye gönderilir (md.17).

Muafiyet mi, erteleme mi?

Bunlar farklıdır. Geçici bir rahatsızlık sevkin ertelenmesini sağlar; rapor bitiminde yeniden muayene yapılır ve aynı rahatsızlıkla erteleme üç yıl sürerse elverişlilik kararı verilir (md.20). 'Askerliğe elverişli değildir' kararı ise Bakanlık onayıyla kesinleşen kalıcı bir sağlık kararıdır.

Muayene ve kurul işlemleri ücretli mi?

Hayır. Sağlık muayenelerinden herhangi bir ücret veya katkı payı alınmaz (md.15). Memuriyet mahalli dışındaki yetkili sağlık kuruluna gitmesi zorunlu olanların harcırahı ise 6245 sayılı Harcırah Kanununa göre ödenir; masraf yükümlüye yüklenmez.

Sağlık dışında askerlikten muaf olunur mu?

Evet, sınırlı hallerde. Askerlik hizmetini yaparken hayatını kaybeden, gaipliğine karar verilen veya malul olanların yakınlarına (kardeşlerine) muafiyet hakkı tanınır; terörle mücadele kapsamındaki kayıplar için de hükümler vardır (md.42). Ayrıca askerlik çağı 41 yaşın dolduğu yıl sona erer (md.3). Yurt dışında yaşayanların durumu ise muafiyet değil, erteleme (md.38) veya dövizle askerliktir (md.39).

Kendini kasıtlı olarak elverişsiz hale getirmenin sonucu nedir?

Kanun bu durumu açıkça yaptırıma bağlamıştır: kendini askerliğe elverişsiz hâle getirdiği veya getirttiği mahkeme kararıyla sabit olanların bu süreleri askerlik hizmetinden sayılmaz (md.32). Sağlık kararları, tıbbi ölçütlere göre yetkili kurullarca verilen resmî kararlardır.

İlgili işlemler

Kaynak: 7179 sayılı Askeralma Kanunu (sağlık muayenesi ve karar md.15, sonuç md.16, itiraz md.17, erteleme md.20, muafiyet md.42) · TSK/J.Gn.K./S.G.K. Sağlık Yeteneği Yönetmeliği · İşlemler e-Devlet "Askerliğim". Güncelleme: 31.07.2026.

Bu sayfa birinin işine yarayabilir

İhtiyacı olan birine gönderin.